November 11

Mithianghlim Martin thuhla cu a rualpi ih thuhla ngantu Sulpicius Severus hnenin theih a si. Martin cu tui Hungary a si mi Pannonia ramthen ih um Savaria ah 315 hrawngah a rak suak. Asinan, a nauhak lai nunram cu Catholic kohhran si dingah cazin an rak ap.

A mah cu ralkap pakhat ih fapa pakhat a si vekin ralkap tuan lo theih lo in upadi thawn ralkap an rak tuan ter. A nauhak lai nunram ah Italy ram ah a rak thanglian.

Ralkap nunram

A peih lo tuk nan ram humhimnak hrangah ralkap tuan lo theih lo in nan upadi daan vekin a rak tuan. Cu tiin Bawi u pa pakhat ah a rak cang. Nikhat ah Armenian ah nitin ten rang to phah in vur a tla rero mi lamzin kiangah kutdawh pakhat cu hnipuan sia te thawn khur phah rero in a ih rero lai kha Martin in a hei hmu.

Martin in a dunglam ih sin ding siar lo zianghman a nei lo. Cu a si ruangah Martin in a mai ral thuam hrekkhat cu a thlek. A thlek mi puanthaan cu lamzin kiangih a it tu kutdawh a dai demdeuh dingin a hei sin.

Cui hnu ah Martin cu a feh sal. Martin cu mifarah zonzai pawl a bawm thei lo ruangah a thinnuam lo zet. A ti thei tawk in a zuam ih a bawmnak in a thin a nuam deuh.

Langnak a hmu zo

A thaizaan ah Martin a ihthat lai ah Bawi Jesuh in Martin in a mai hnipuan a hrek thlek in kutdawh a sin mi angki tlek hruk in langnak a rak hmuh. Bawi Jesuh in Martin ih hnatuan tuah mi a duh tuk ih duhdawtnak neih nak cu thil tha a si ih a mai dungthluntu a si hrih lo mi Martin in hi vekin thatnak a tuah ruangah a lungawi thu a rak sim.

Cu lawngah Martin in a bawm mi kutdawh cu a tak tak ahcun kutdawh vek in a um awk ter mi Bawi Jesuh a rak si. Bawi Jesuh in Martin a hniksaknak a si kha a thei fiang. Rei lo te ah langnak a rak hlo sal. Martin cu a lungawi zet. A thin a nuam tuk. Cui rei lo te ah Baptism a lak ih Catholic Biaknak ah a rak lut.

Cu tiin peih lo n acing in ralkap a rak tuan. Cui hnu kumhnih a rei hnu ah mi hrokhrol pawl in Gaul an rak do. Martin in a mai mifim Constantius hnenah suak a rak dil. Martin in ‘Kei cu Khrih ih ralkap ka si ih ralkap tuan bet ding upadi daan vekin a kaih lo’ tiah a rak ti.

Cu tiih suah a dil mi cu tlunlam u pa in a lungkim lo. A mah cu mi tih hrut tiah an ruat. Cu tikah Martin in a mah cu hmailam hmunkhat ah hriamhrei tel lo in ka ding ding tiah zaangfah a rak dil. Mi hrokhrol pawl cu neta lam ah hriamhrei re in an sung. Kum 339 ah Martin cu ralkap ih suah an rak on.

Yatih nunram ah……

A mah cu Gaul (France ram) ah a feh ih Yatih a tuan. Nitlak nak lam ah a mah in hmaisabik Yatih kaing a rak din. Mithianghlim Hilary in a mah cu khuavang dawitu ah tuanvo a rak ap. A mah cu hmun tinkim ah a um.

Veikhat veihnih ah Yatih dinhmun in Pathian thu a ruat. Italian tipikap ih um tikulh pakhat ah an rak kuat. A Nu Catholic sungih lut dingin a rak hip thei. A mah cu Arian pawl mipi theih ih a rak dodal ruangah hremnak a rak tuar.

Bishop ah hrilnak a ngah

Tikulh pakhat ih kuat a tuar nak in a um nak ih a thlen sal ah Mithianghlim Hilary thawn hna an rak tuan tlang. Liguge veng ah Yatih kaing pakhat an rak din sal. Rei lo te sungah a rak karh cih.

A mai Pathian a upat tuk ruangah an mai Bishop ah hrilnak a rak ngah. Kum 371, July 4 ah Bishop cannak a rak lak. Tours khuapi ih Bishop cannak a ngah ko nan Yatih pawl ih thlun mi ti daan khal a thlahphoih lo. Tours khuapi ih ramleng ah khal a karh.

Bishop Martin cu ralbawi a si lai ah a mai bawi angki cu a lai in a thlek ih kutdawh a rak pek. Tui Yatih Puithiam a can hnu ih Missa sumnak a tuah tikah hnipuan tha tuk lo mi zuunkhat a hruk. Thluasuah a pek tikah a lu kimvel ah tleunak hmuh a theih.

Bishop Martin thla a cam le khuavang pawl cu kohhran dang khuavang pawl vekin an rak hnaihnok. Voikhat ah Satan cu Bawi Jesuh vekin sualpi sungih a tlak tu misual pawl cu Yatih pawl dinhmun in a cohlang tiin dim ten a rak sim.

Cu tikah Bishop in na sual nak pawl hrangah na sual na sir ngaingai le Bawi Jesuh ka rinsan nak in ka lo zaangfah ding tiin thu kam in a rak sim.

Mangbangza pawl

Bishop Martin cu Vancungmi pawl thawn hmaiton in an biakawk theu. St. Petru, St. Paul pawl thawn khal tu le tu an tongawk theu.

Sulpicius le a rualpi pawl ih suh mi vek a si le a khaan sungah tong aw pawl midang pawl in an thei theu. Ignes le Maria pawl cu a mah thawn an rak biak aw.

Bishop Martin in veithum tiang mithi pawl a rak nung ter sal. Thi dawk nat in a na mi nunau cu a natnak in a rak dam ter. Zengnat a tuar tu ih kaa sungah siti a tulh nak thawn an natnak a rak dam ter.

Nikhat ah ralkap hrekkhat pawl cu rangleng thawn an rak feh. An rangleng a hnuk tu rang pawl in Martin ih thlaam an hmuh ruangah rangleng an dir nawn lo. Cu tikah Martin cu an dawi. Thei awk nawn lo tiangin a cang. Rang pawl cu khui tawk hman ah thawn lo in an ding. Cu tikah ralkap pawl in an ral zo a si ti an thei. Curuangah Bishop Martin cu ngaithiam an dil. Cui hnu lawngah rang pawl cu an feh sal.

Kohhran dang pawl thawn hmaiton awk nak                                                                                

Bishop Martin cu ramri pawl ih dungthluntu a si. Kohhran dang pawl ih biak mi inn pawl a siat suah. Nikhat ah Bishop in kohhran dang pawl a rak hniksak. Kohhran dang pawl ih biak mi thingkung pakhat ka hau ding.

Thingkung a tluk nak hmun ah Bishop Martin na ding ngam maw? Thingkung in a lo nen dingih na thi ding tiah a ti. Bishop khal in a din ngam thu, ziang tik hmanah thingkung in a nen thei lo ding thu a sim. Cu tikah kohhran dang pawl in Bishop cu thingkung a tluk nak ding hmun ah an din ter ih thingkung an hau ih thingkung cu a tlu. Asinan, thingkung cu Bishop parah tla lo in a kiangah a tlu. Mipi pawl in mangbang in an tih zet. Cu tiin kohhran dang tampi Catholic Biaknak ah an rak thawn.

Nikhat ah Bishop Martin cu kohhran dang pakhat in naam saupi thawn sah a tum. Asinan, a naam cu khuitawk hman thleng thei lo in a mah ten a siat. Veikhat ah khal Bishop cu kohhran dang pawl in nasa zet in an dodal ih kohhran dang pawl ih biakinn siatsuah lo dingah duhphorhnak an tuah.

Bishop in thla a cam lai ah Vancungmi pahnih in an biakinn an kilkhawi kha an hmuh tikah khua ah an kir sal. Cui hnu ziang tik hman ah an zuam nawn lo.

Bishop Martin in France ram ah Yatih tlawng tampi a rak sak. Riantuannak tampi tha a rak pek ih khatlam zawng ih sim a si le France ram cu Catholic Biaknak a thleng ter tu a si.

A thih nak

Bishop Martin cu a kum 80 luan tiang riantuannak pawl tha a rak pek. Candes ah Bishop Martin cu nasa zet in a rak dam lo. Khua ah natnak an nei theh.

A nauhak lai ah…..

A nunnak a cam zik zawng ah a mah a thluntu pawl in an mah tanta lo dingah zaangfah an dil. A mah cu 397, November 8 ni ah a nunnak a rak cem. Cui hnu nit hum a rei hnu, November 11 ni ah a mah cu Tours khuapi ah an rak phum. A mah cu upat tlak zet mi ah hmaisabik ih rak nemhnget mi a si. France ram lawng ti mi Gaul pulpit khaan ah upatnak co tu a si.

Tous khuapi ih Bishop Martin ih thuanthu tawi siarnak in kan nih khal in hi zirh mi pawl kan ngah thei.

‘Thungai in ka lo sim: Hi ka unau pawl lakah nautabik parih nan tuah mi cu ka par ah nan tuah a si’ tiin (Mt 25:40) sungah kan hmu thei. Minung zaten Pathian ih fale pawl an si ko lo maw? Cu ti a si le kan zumnak khuatleunak cu Pathian ih thluasuah thawn zuam in tleu ter uh si’ tiah in forhfial a si.  

Farah harsa pawl miphun hril lo, biaknak thleidang lo in Pathian ih fa le pawl ah ruat in mai ti thei tawk in sumpai, thilri pawl thawn kan bawm thei.

Mi tinkim par ah thinlung tha nei in harsatnak a tuar tu pawl kan bawm thei.

‘Nan nih cun hmuh theih mi nan unau pawl nan duhdawt lo ah cun hmun theih lo mi Pathian cu ziangtin kan kan duhdawt nan ti thei ding?’ (Jn 4:20) ah midang pawl ih tel sam mi bawmnak cu Pathian duhdawtnak a si.

Kan nih in ziaza tha thlun in tahthimnak tha hmuhnak in dungthluntu hnatuan tuan a theih. Ziangah tile ‘minung pawl in nan ziaza tha an lo hmuh le Vancung ih a um mi nan Pa thangthat dingah an hmai ah nan tleunak vang ter uh’ tiah Mt 5:16 ah hmuh a theih.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *