

Pope Leo cun tlawngkai nithum ni ih mipi pawl thawn tonawknak ah kum 1963 ih an rak suah mi (Sacrosanctum Concilium) a thianghlim mi baiknak daan thawn pehpar ih an tuah mi caa kha thupi bik ah re in, Vatican Council vei hnihnak ih tel tu puithiam (Fathers) pawl ih biaknakdaan an remsalnak thu khaisang ding ti ih an thuthluk mi thuhla a sim.

Zumtu pawl khal hi biaknak daan (liturgy) ah thatho zet ih tel ding in le Pathian thawn khal thuk sinsin ih pehtlaihawknak nei ding in thazang a pe. “Kawhhran ih biaknak daan nunphung(rituals) hmang in rundamnak hnatuan pawl hngil lo nak tuah tikah, cui rundamnak thu kha tep ve in Pathian thawn pehtlaihawknak dik tak neithei ding in lam in hmu a si tiah Pope in a ti.
“Himi tontehnak theifiang ter theinak ding ah a thianghlim mi biaknak ih cangvaihnak le tongkam pawl cu a thupi tuk ruangah zumtu pawl khal in biaknak (liturgy) sung ah zoh menmen lo ding, thaten tel ding a si” tiah a ti.

Pope Leo cun Vatican council veihnih nak ih an suah mi “Sacrosanctum Concilium” caa sung ih a netabik zirhnak thu pawl a sim. Cumi caa cu Vatican Council veihnihnak ih an suah hmaisabik mia si ih, Pathian biaknak ah mai tong fek hman theinak le zumtupawl khal thathozet ih telthei nak timi danglamnak pawl a suah/thlen ter.
Pope in Council ih teltu Father pawl in hi thlengawknak khaisan ding ti ih an thuthluknak san pawl khal a si.
A nung mi Kawhhran ih nunphung sirhsan in biaknak daan remsalnak
Himi thlengnak ding hrang ih an saduhthah mi cu hmakhatte ah a ra thleng lo, kumzabi 20 thoknak ihsin thunei tu Pope pawl ih an rak suah mi cangan mi le cangvaihnak pawl ah a lang fiang tiah Pope Leo in a ti. Tahthimnakah Pope Pius XI in 1928 kum ih thlunding mi daan cauk “Divini Cultus” (Pathian thawn pehpar mibiaknak/nunphung), Pope Pius XII in Zarh Thianghlim (Holy week) sung ih a hrek khat thlacam daan remthat salding ih a hril mi a silole 1960 kum ih St. John XXIII ih suah mi * Motu propio Rubricarum instructum* (thlacam dan thawn pehpar ih zirhnak pawl) ti mi pawl a tarlang.
“Curuangah, Vatican Council veihnihnak ih biaknak lam thawn pehpar ih a remsalnak/tuahthat salnak cu kawhhran ih nunphung ah hngetkhoh zet in a thum aw,” tin Pope cun a ti. “Cumi an remsal mi kha thaten theithiam in Council an tuah theh pek te hrawng ih kawhhran sung ih a hrekkhat hmun pawl ah a rak cang mi hremawknak (အလွဲသုံးစားပြုလုပ်မှုများကို) kha in hnong ter thei a si. Cui (အလွဲသုံးစားပြုလုပ်မှုများသည်) hremawknak pawl cu tuini tiang khal ah riahsiatthlak za in a cang rero lai. Cu ti ih remthatsalnak ih hrampi hrekkhat pawl cu a rapthlak zet mi a silole a peng zawng ih ruahnak ruang ah a rak cang mi a si.”
Biaknak thlacam daan kilhim ding ah puithiam pawl in tuanvo nei
“Sacrosanctum Concilium” (biaknak thawn pehpar mi daan) ih an ngan mi thu pakhat Pope Leo in simfiangnak a nei. Cui sung ah “biaknak daan (liturgy) tuah mi pawl hi bulpak hnatuan a si lo,“pumkhat sinak sacrament” ti mi Kawhhran ih tuah mi puai a si. Tiduhsan cu mai Bishop pawl ih hruainak hnuai ah rualrem ten um thei ding in le a thianghlim mi pawl komkhawm nak ih tuah mi a si.
Curuangah, Pope Leo in “biaknak thawn pehpar mi daan(liturgy) pawl kha thaten thlun ding in le a thianghlim mi Catholic a sinak le dungthlun tu pawl ih kawhhran a sinak lang ter ding ih biaknak daan phun pawl kilkhawi ding le khaisang ter ding ah tuukhal tu pawl(pastors), Bishop pawl lawng silo in siangbawi pa khat cio ih tuanvo pi bik a si,” tiah a ti.
“Cutivek biaknak daan/nunphung cu thuthang tha karhzai ter nak ding hrangah a thu pi bik mi hmanrua pakhat a si ding ih, Council ih zirh vek in, kan mah le kan mah pekawknak kan zirthei ding. Cun Khrih ih bawmnak thawng in Pathian thawn khal siseh, kan mah le mah karlak khal ah siseh a fam kim mi rualremnak thluasuah pakhat a si ding” tiah Pope in a ti.
Pathian le minung ih umzia langternak
Himi thlengawknak ih thuhla pawl simfiang nak ah Pope Leo XIV cun 1962 kum October thla ih cu milai ih Milan khuapi ah Cardinal Giovanni Battista Montini (nehhnu ah Pope Paul VII nak siding mi) in a mai uknak sung ih um zumtu pawl hnen ih a cakuat mi hmang in a sim.
Cumi caa sungah Cardinal in Biaknak daan(liturgy) cu “Pathian le minung pawl ih umzia cu diktak in a langter” a si tin a sim. Ziangah tile cu mi cun “tongphunkhat”, “Pathian ih zirhmi pawl pek theinak lamzin pakhat” le “Pathian thawn biakawknak ah aw pa khat” a siruang ah a si tiah a ti.
“Zumtu pawl khal cangvaihnak lam ah tel lo in daiten um men ding a si lo” tiah a sim dah. Ziang ah tile “an mipum lawng um in an thlarau lam telpinak a um lo ah cun a rem aw thei lo ruang ah” a si.
Pope Leo cun himi ruahnak pawl cu *Sacrosanctum Concilium* (biaknak lam daan) ih cahram 48 ah a lang ter, Cumi ah hin zumtupawl in biaknak ah “theidah lo vek ih dai ten zoh men tu si lo in, mai tuah mi thu ruat in, upatnak thinlung thawn telding in” kawhhran in in duh sak mi a si tiah a ti. Hi ti in, “Pathian thawn khal siseh, khat le khat khal ah siseh, a famkim mi rulalremnak ah ni khat hnu ni khat umtheinak ding in le netabik ah Pathian cu ziang tin kim ah ziangkim a si” tin a rak ngan tiah a ti.

A tikcu caan san thawn a mil aw ding mi Biaknak(Liturgy)
Hi mi tong cu “Biaknak daan(liturgy) ih manmual theihtersalnak” a lang ter ih, cu mi tong cu “kan mai hnen ih in pek mi Pathian ih nunnak cu a sunglawi mi tawmawknak ih hrampi bik a si ti langternak” ah thathnem pi tu a si tiah Pope Leo in a sim.
Himi zumnak ihsin Bible ca ih tel mi tongfang pawl le thlacamnak pawl kha mitam pi in theithiam sinsin theinak ding ah tuah mi a si. Cun Biaknak daan/ phung khal olten hmuh fiangthei ding ih tuah a tul tiah a ti.
“Biaknak daan(Liturgy) cu kumzabi tampisung hman zo mi a si ruang ah, a san ih zulh/pek in thanso nak ding hrang ah phun dang dang in thleng aw ringring tin Pope in a sim.
“Curuangah Vatican Council veihnihnak khal cun hlanlai ih an rak tuah cia mi rothil le nunphung a siruang ah upatnak thawn a tuah ih, mitampi in an theithiamnak ding ah tin tumtahnak thawn Biaknak daan cauk pawl an remsal a tul tiih an ti mi ah mangbang ding a um lo,” tiah a ti.
*Sacrosanctum Concilium*(Biaknak daan) ih cahram 21 nak ta zoh in, Pope in cui tongfang cu “Pathian a mah rori ih tuah mi thleng theih lo mi” le “ a tikcu caan ih pek in minung pawl ih thleng thei mi pawl” karlak ih danglamnak pawl kha a lang ter tiah a sim.
Curuangah biaknakdaan ih hman mi cafang pawl le a sang sang te ih tuahdan/ thlacam dan pawl thleng a thei. Cu mi cun “an hman mi thilpawl ih sullam kha fiang ten a lang ter thei” ih, zumtu pawl khal cu “olten an theithiam theinak ding ah midang pawl thawn kom aw in le thatho zet in an tel thei ding,” a si.
Himi cu Vatican news sung ihsin kan lak mi a si.




