

St. John Paul II cu 1920, May 18 ah Poland ram Wadowice ah a suak. A sente hmin ngai ngai cu Karol Wojtyla ti a si. Kum 21 a kim hlan ah a Nu le Pa le a u pa in an cemsan. Nazi Germany pawl in 1939 ah Poland ram an norh lai ah fimzirnak phunsang tlawng pawl an rak phit thluh. Ziang ruang ah ti le mifim pawl kha an hmuitin bik mi a si. Wojtyla cu hramhram in hnatuan fialnak ihsin dawi lo nak ding in ဓာတုဗေဒစက်ရုံ ah hna a rak tuan. Cuihnu ah Poland nunphung hlo lo ding in Krakows Archbishop ih a on mi siangbawi tlawng zirnak le Leihnuai ih um Rhapsodic piahzat zung ah a thupten a rak lut. Cu le 1946 November thla ah Siangbawi cannak a ngah. Theology le philosophy in Doctorate buaih a rak ngah. Cutin mi ih duhbik mi professor, thurawn tlak bik mi le Bishop ah a cang.
John Paul I ih Pope a tuan nak ni 33 rei hnu ah, Wojtyla cu 1978 October ni 16 ah, Pope ah an rak hril. Kum 455 rei hnu Italy miphun si lo mi a hmaisa bik Pope a si. Cun Slavic ram ihsin a hmaisabik Pope khal a si. Kum 58 a ti ah Pope sinak a rak ngah ih, santhar san ih kum nobik ( nautabik) ih Pope ngah tu khal a si. II Vatican Council upatnak in tin a hmin ah John Paul II timi a lak.
A hlawhtlinnak bik le Leitlun ih a hminthan nak bik
Pope John Paul II cu a hlan ih Pope hmuahhmuah kom ih an khualtlawnnak hnak ih tam khual a tlawng thei tu a si. Pope a canni ih a sim mi “Tih hlah uh” ti mi a tongkam cun, leitlun huap ih milai sinak ih covo(Human rights) le biaknak lam ah zalen zet ih um theinak ding hrang ah nasa tak in hna a tuan ding ti mi a khihhmuh.
1979 kum, Poland ram ih a Pathianthu zawh khualtlawnnak in, minung thawng tam pi a pumkhawm thei ih thazang hmang lo ih tanrualnak (nonviolent Solidarity) lam hnatuan kha tuan ding in a sawm thei. A thazang peknak cun, nisuahnak Europe ram ih Communist ukawkdan siatbal ter ding in a bawm tin leitlun ih theih pitnak a co.
Christian Biaknak pawlkomnak nak lam khal ah mangbang thlak in tuah thei tu a si. Catholic kawhhran ih dik lo zet ih tuahnak a rak tuartu pawlkom ( Muslim le Jew) pawl hnenah ngaithiamnak a rak dil. Cun Muslim pawl ih Mosque ( Bali) le Jew pawl ih biakinn (Synagogue) ih feh tu santhar Pope hmaisa bik a si.
Relsiatnak le Hnaihnok zet mi thuhla
Hlanlai Kawhhran ih zohthimtlak nun can ziaza zirhnak vek ih a feh pit mi thu ruang ah (tatthimnak ah- Naukhamnak) hrekkhat siang bawi le zumtu pawl hnawn an tawng.
Kumzabi 21 san ih, biaknak lam hotu siangbawi pawl ih tuahmawhnak a rak tuartu pawl ih relsiatnak khal a tong.
1981 kum St. Peter tualrawn pi ah, thahhrulhnak a rak tong nan, cuihnu kum 10 lenglo a mai tumtah nak vek in a hnatuan a peh zom vivo thei. Nehhnu lam ah cun, Parkinson natnak a tuar. Kum 2005, April 2, kum 84 a ti ah cui natnak tuar in a nun nak a cem.
A hnuzul tu Pope Benedict XVI in, 2011 kum ah mithianghlim sinak a rengkhatnak(blessed) a pek ih, Pope Francis in 2014, April 27 ni ah, mithianghlim sinak a pek. A puai ni cu October ni 22 ah tuah a si.



