Pope Francis ih kum 12 sung Pope a tuan sungah voikhat hman a tuah dah hrih lo mi hnatuah pakhat asi mi St.John Lateran Basilica ah Pope Leo XIV cu Apirl 2, Thianghlim tlawngkai nili zaan, Bawipa Jesuh a dungthluntu pawl thawn zaanriah an ei nak ah hoha in a tuah ding thu a liam cia mi zarh ah Pope ih biaknak thuthawn pehpar aw mi pawl ah suah nak nei asi.

Pope Francis cu Pope hna a tuan ni (March 28, 2013) ah Thianghlim tlawngkai nili zaan BawiJesuh  neta bik zaanriah ei puai kha Rome khuapi a leng lam deuh ih Casal del Marmo juvenile mino pawl kilkhawi nak ih Biakinn fate ah tuah nak anei.  Pope Francis cu a mai ram Buenos Aires ah Archbishop din hmun ih a um lai khal ah tu vek in a tuah theu asi. A nih cu thawngtla minung (12) ih ke kha thaten kholh sak nak khal a nei a si.

Kekholh nak a ngah tu pawl cu mipa pawl lawnglawng an si lo. Nunau tla  an tel asi. Cui Kum ah Pope Francis cu Italy(Italian) miphun Catholic nunau pakhat, Serbia ihsin Muslim nunau pakhat pawl ih ke kha a kholh sak asi.

St. John Lateran Basilica kilkhawi tu Msgr.Giovanni Falbo in a tlun ih caanserh pawl cu a karlak ih caanserh dinhmun in theithiam ding asi thu, Pope Leo XIV dinhmun in April (2) ni thlianghlim tlawngkai nili zaan Missa sum nak kha tuah ding ih a thencat nak cu Kawhhranpi  ih tuah kel mi thiltha kha a thar in a thok sal thu, a sinan  Pope Francis ih hoha caan sung cu telh a silo ih ziangruangah tile nautabik mi le, farah zonzaih pawl kha hleice in ngaihsak ding thu၊ Rome diocese ih Bishop dinhmun in harsat tuar tu pawl kha a thupit thu kha a lang ter thu, asinan Missa sum nak ah hmunkau a um lo ruangah a tel peih tu Puithiam pawl hrangah dinhmun in a pek lo thu, tui Pope Leo XIV ih thu then nak cu a hlan pi ih a um ringring mi daan kha hloh ter lo dingin  tuah nak, Farah zonzaih harsa pawl khal a hlah cuang lo thu, Kumkhat sung ah a tlunlam ih nauta bik mi le hngilh a tuartu pawl hrang pek ding in caan tampi a um thu, St. John Lateran Basilica kha a thar ih tuah sal nak cu Rome ih Bishop a si kha a thar in lang ter asi thu, Pope Leo XIV le St. John  Lanteran ih pehpar awk nak kha May 25 ni ah hmuh theih thu, Pope Leo XIV cu Pope dinhmun kha cohlan nak ah St. John Lateran ih Pulpit  par ah to in lak nak cu St. John Lateran cu leitlun ih a um mi Christian Biakinn pawl ih nu asi. Hi mi Basilica cu Kumzabi (4) ah Constantine Siangpahrang in ramdaihnak  hnatuan a thok ih a sak mi Basilica asi thu, curuangah Pope Leo XIV cu Pope tuanvo a lak nak cu St.Peter ih aiawh nak, Leitlunih a um tu Kawhhranpi  hoha tu lawng si lo in Rome Diosece ih Bishop khal asi thu lang ter in a sim asi.

Kekholh dan thuanthu

  Cui caan thotho ah Basilica ih tuanvo nei tu Msgr. in Kekholh nak daan kha thuthangtha sungah Bawi Jesuh netabik zaanriah ei puai a tuah nak inn khan ah an tuah kha mangsal in tuah nak asi. Bawipa thisa sersiam hlan ah ke kholh nak a um ta asi.

  Mitthianghlim John ih ngah mi thuthangtha sung lawng ah siar ding a um ih hi vekih tuah nak cu mai unau kha duhdawt ding, khat le khat duhdawt ding timi thukam kha a thar in a ngaingai a tuah nak asi.

  Curuangah hlan zumtu pawl dinhmun in kekholhnak daan cu Bawi Jesuh ih dungthluntu diktak si nak kha a lang ter tu pakhat tin an nemhnget a si. Kekholh nak daan cu kumzabi a pehzom in bangawk lo nak a um asi. AD (694) ih an tuah mi “Toledo” metting nak ah Kekholh nak kha Bishop in a hnatuanpi mi pawl ih ke kholh sak dingin, hi vek tuah nak cu Pathian biak nak ih thenkhat asi thu, Cui tlawngkai nili zaan Missa sum nak cu um lo theih lo ih telh ding tin thu an then cat asi.

   “Ordo Romanus XII” Rome daan (12) nak sungah zirhnak pawl an telh bet asi. Farah harsa pawl (13) kha Pope ih (Papal palace) Tirhthlah Zung khaan ah suncaw do ding asi.

 Pope cun an ke pawl a kholh dingih  ro ko a hnul sak ding. A kholh mi ke pawl a hnam ding asi.

 Kum zabi (15) a thlen tikah Pope Innocent VIII le  Pope Julius II, Pope Alexander san tiang Pope ih biaknak ih a bawm tu Puithiam Giovanni Burcardo ih hnimsin nak ah a par ih thu pawl kha famkim deuh in a rak lang ter asi.

  France ram ih Pope ih zung “Avignon” kha Italy ram ih an tthawn mi kum 1378 hnuih Pope a cang tu pawl Pope St.Miltiades (d.314) in Pope Calement V kum 1305-1314 tiang St.Lateran Basilica ah kum thawng leng lo an rak hmang asi.

 Kekholh nak daan cu Thianghlim tlawngkai nili zaan ih an tuah cu a kaih sawn nan AD 416 ih Kawhhran a rak hoha tu Pope Innocent I ih kum ah cui ni thotho ah zinglam ah sualnak hrang Missa sumnak, a neta ah a thianghlim mi sahriak tuah Missa sum nak le zaanlam ah neta bik zaanriah ei tlang nak Missa tin dang ten an rak tuah asi.

  Kekholh nak cu Bawi Jesuh a rak tuah ko nan Thianghlim tlawngkai nili ni ih biak nak thawn a rak kom lo.

   Thosal puai ih a thianghlim mi ni nithum cu kum 1955 ah Pope Pius XII nak in a rak thleng asi. Cui a thleng thu cu cui kum ah a rak than ih cui kum ihsin thok in Pope pawl cun zinglam ih sahriak tuah nak Missa cu St.Peter Basilica ah siseh, Kekholh nak le netabik zaanriah ei nak Missa cu St. John Lateran Basilica ah kum tin an rak tuah asi tin Msgr in a sim fiang asi.

Credit:RVAMyanmar

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *